header-kerstmanwassjamaan
© Juho Heinola
 De Kerstman was een dealer

Of eigenlijk een healer. De bolle baardman die elk jaar van schoorsteen naar schoorsteen vliegt, is een figuur gebaseerd op de sjamanistische plantendokters van een rendierentribe uit Lapland.

Dat zeggen verschillende geleerden. De Finse paddenstoelen-expert, 13e generatie paddenstoelenplukker en oprichter van de superfoodswebshop Four Sigmatic Tero Isokauppila schreef er een boek over: Santa Sold Shrooms. In dit voorleesboek (voor volwassenen én kinderen, belooft hij) ontdekt een meisje van tien de ware magie van de Kerstman en zijn oorsprong. Het verhaal neemt de lezer vijfduizend jaar mee terug in de tijd, naar de Sámi tribe in Lapland.

Het sjamanistische Noorse volk domesticeerde rendieren en waren semi-nomadisch. Ze reisden rond op sleeën met rendieren ervoor.  De mensen consulteerden bij levens- en gezondheidsvragen de dorpssjamanen. Zij droegen groene gewaden, die de winterslaap van het bos symboliseerden. In de natuur verzamelden deze healers medicinale planten en paddenstoelen, en in de winter plukten zij de Amaníta Muscaria paddenstoel, die dan groeide onder de dennenbomen. Deze paddenstoel was een belangrijke bondgenoot in healingrituelen.

 

Psychedelische paddenstoel

De Amaníta Muscaria is de beroemdste paddenstoel ter wereld. Hij komt overal in de popcultuur voor, van Super Mario tot Alice in Wonderland. Het is de rood-met-wit gestipte paddenstoel die bij iedereen in de kerstboom hangt.

Maar wat niet veel mensen weten, is dat de Amaníta Muscaria psychoactief is. En niet zo’n beetje ook. Ervaringsdeskundigen omschrijven de trip als zeer duister. Daarnaast is de shroom giftig. De superkrachten zijn dan ook niet voor iedereen weggelegd. Directe consumptie is voor de meeste mensen niet mogelijk, maar sjamanen zijn getraind in het consumeren van psychedelica. Bij de Sámi waren het dan ook enkel de sjamanen (de sterkste mannen) die zich aan de champignon waagden.

FYI: Volgens het boek The Secret History of Hallucinogens in Christianity gebruiken rendierherders in Siberië al sinds mensheugenis de Amaníta Muscaria als een portaal naar het bovennatuurlijke. Daarom noemen antropologen hen de ‘vaders van het sjamanisme’. Hier dronken de volgelingen van de sjamaan zijn urine. Die was namelijk wél zeer psychoactief, maar niet meer giftig.

Vliegende rendieren

Vóór de paddenstoelen gegeten konden worden moesten ze eerst nog gedroogd worden. Om dat voor elkaar te krijgen werden ze opgehangen aan de takken van de dennenbomen. In de maand december was het besneeuwde landschap dus bezaaid met dennenbomen, behangen met rood met witte paddenstoelen.

Er prijkte zelfs een ster (een piek natuurlijk) op de boomtoppen. Deze deed dienst als gps voor de rondcrossende plantendokters en hun rendieren. Met een beetje fantasie vlogen de rendieren. De dieren, vooral de mannentjes, waren namelijk dol op de Amaníta Muscaria shrooms. Geleerden noemen ‘het gevoel te vliegen’ als een van de neveneffecten van de paddenstoel.

 

Door de schoorsteen

De Sami woonden in yurts, en in de winter wilde het nog wel eens voorkomen dat zo’n tent ingesneeuwd raakte. Gelukkig was er dan een tweede ingang: een gat in de bovenkant van de tent. De ‘kerstman’ kwam in dat geval door dit gat, wat normaal gesproken dienst deed als ventilatie voor het vuurtje in de tent.

De sjamanen aten de Amaníta Muscaria om te communiceren in andere dimensies. In een diepe trance kregen ze de wijsheden door die ze als adviezen aan de mensen meegaven. Dit waren de kerstcadeau’s die de Kerstmannen rondbrachten. De dorpelingen verwenden de mannen met offers in de vorm van spijs en ander eten. En daar werden de bebaarde mannen zo bol van dat ze op de wit met rode paddenstoel gingen lijken.

 

  The New York Times maakte vorig jaar deze animatie op basis van de bevindingen van een aantal paddenstoelengeleerden. Check ‘m!

De échte oorsprong laat zien dat er geen groter cadeau bestaat dan spirituele verlichting.

CocaCola kerstman

Dat beeld moet Coca Cola ook geïnspireerd hebben. Het merk bedacht de Kerstman zoals we ‘m nu kennen: in een wit met rood pak. Maar de echte Santa Claus is dus helemaal geen Amerikaans fenomeen. En bovendien geen Christelijke traditie. Het was een heidense traditie uit Lapland die de Russen inspireerden, en daarna de Duitsers en de Nederlanders.

 

De Kerstman is real

Misschien is het tijd om de sjamanistische wortels van het kerstverhaal te omarmen. De échte oorsprong laat zien dat er geen groter cadeau bestaat dan spirituele verlichting. Dat kerst een tijd zou kunnen zijn van innerlijke reflectie en stil staan bij elkaars gezondheid. Als dat je geloof in de Kerstman niet herstelt..

 

Verder lezen

De Kerstman was een sjamaan
© Juho Heinola
Geen reactie's

Geef een reactie